Karibu od lat stanowią przedmiot zainteresowania biologów. To jedyny gatunek jeleniowatych, u którego zarówno samce, jak i samice mają poroże. Dotychczas naukowcy sądzili, że jest ono potrzebne głównie do celów obronnych. Najnowsze badania prowadzone na Alasce sugerują jednak inne, wcześniej niedoceniane znaczenie poroża, związane bezpośrednio z przetrwaniem i odżywianiem samic w kluczowym okresie życia. Wyniki badania opublikowano w czasopiśmie „Ecology and Evolution”.
Czytaj więcej
Topnienie arktycznych lodów oznacza dla zwierząt uprawę terenów łowieckich. O kurczące się zasoby żywności niedźwiedzie arktyczne musza dziś walczy...
Badania poroży u karibu: Naukowcy sprawdzili ślady zębów
Rogi zwierząt zebrano na obszarze rezerwatu Arctic National Wildlife Refuge na Alasce, gdzie żyje stado karibu Porcupine. Co roku migrujące samice rodzą tu młode i zrzucają poroża. Badacze przez kilka lat zbierali rogi podczas kolejnych wypraw naukowych. W trakcie okazało się, że większość z nich została pogryziona. Naukowcy nie byli jednak w stanie zidentyfikować sprawców, choć ustalili, że nie są to mięsożercy tacy jak niedźwiedzie lub wilki, ponieważ te zwierzęta pozostawiają po sobie wyraźne ślady uszkodzeń. Co ciekawe, w surowych arktycznych warunkach poroża mogą leżeć nienaruszone przez setki lat.
Naukowcy zbadali zebrane rogi w laboratorium na Uniwersytecie Kalifornijskim. Początkowo przypuszczali, że ślady ugryzień mogą należeć do gryzoni, jednak szczegółowa analiza śladów zębów przyniosła zaskakujące wyniki. Okazało się, że aż 86 proc. badanych poroży nosiło ślady ogryzania, a w 99 proc. przypadków sprawcami były same karibu. Zwierzęta te ogryzają poroża stopniowo, zaczynając od najcieńszych fragmentów. Wbrew wcześniejszym założeniom, udział gryzoni w tym procesie był minimalny, a śladów działalności drapieżników w ogóle nie odnotowano.
Poroże karibu okazuje się być cennym źródłem minerałów dla młodych
Poroże zbudowane jest z tkanki kostnej bogatej w minerały, takie jak wapń i fosfor. W warunkach arktycznej tundry, gdzie dostęp do tych składników jest ograniczony, samice znalazły ciekawy sposób na uzupełnienie diety. Moment zrzucania poroża nie jest przypadkowy. Samice tracą je wkrótce po porodzie, dzięki czemu młode mają szybki i łatwy dostęp do składników odżywczych w okresie zwiększonego zapotrzebowania organizmu na nie.
86 proc. badanych poroży nosiło ślady ogryzania, a w 99 proc. przypadków sprawcami były same karibu
Przez lata zakładano, że poroże samic służy głównie do obrony przed drapieżnikami lub do rywalizacji o najlepsze miejsca żerowania. Wyniki badań podważają jednak tę interpretację. Samice częściej wykorzystują kopyta do obrony, a ich poroże jest stosunkowo niewielkie, co ogranicza jego skuteczność jako broni. Dodatkowym argumentem jest fakt, że samice zrzucają poroże właśnie w okresie, gdy opiekują się młodymi, czyli w czasie, gdy funkcja obronna byłaby najbardziej potrzebna. To wskazuje, że jego rola musi być inna, niż wcześniej zakładano.
Zrzucanie poroża zapewnia również sporo korzyści dla środowiska. Z czasem minerały zawarte w tkance kostnej trafiają do gleby, wspierając rozwój roślin stanowiących podstawę diety karibu, takich jak trawy, turzyce czy porosty. Zwierzęta mają więc wpływ na funkcjonowanie całego ekosystemu.
