Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych to system teleinformatyczny, który służy do gromadzenia i przetwarzania informacji o beneficjentach rzeczywistych podmiotów wymienionych w ustawie oraz informacji o osobach uprawnionych do dokonania zgłoszeń do CRBR, na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Publiczny charakter rejestru, umożliwiający każdemu nieodpłatny dostęp do informacji o beneficjentach rzeczywistych, zapewnia większy dostęp do informacji, kto faktycznie stoi za danym podmiotem, dla każdego zainteresowanego.
Nie tylko spółki
Rejestr obejmuje podmioty takie jak spółki prawa handlowego, w tym także popularne spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, stowarzyszenia rejestrowane, fundacje, a zatem wszystkie podmioty, które mogą prowadzić działalność gospodarczą we własnym imieniu i na własny rachunek, ale kapitałowo należą do innych osób, które w praktyce czerpią korzyści z działalności podmiotu oraz decydują o jego działaniu. Sposób i tryb składania zgłoszeń do CRBR oraz sposób sporządzania i składania wniosków o udostępnienie informacji wraz z trybem składania i udostępniania są uregulowane w rozporządzeniach ministra finansów.
Warto pamiętać, że obowiązek obejmuje także aktualizację danych w rejestrze. Zgłoszenia do rejestru dokonuje osoba ustawowo uprawniona do reprezentacji podmiotu. Zgłoszenie dokonywane jest elektronicznie, podpisane np. podpisem ePUAP. Nowe podmioty gospodarcze muszą się zgłosić do CRBR w terminie 14 dni roboczych od dnia wpisania podmiotu do KRS.
W przypadku zmiany danych zgłoszonych do CRBR należy ją zgłosić w ciągu 14 dni od dnia powstania zmiany. Żeby zmienić dane (dane beneficjenta, dane podmiotu, dane osób uprawnionych do reprezentacji), trzeba wysłać do CRBR nowe zgłoszenie.
Sprawowanie kontroli
Beneficjent rzeczywisty to każda osoba fizyczna sprawująca bezpośrednio lub pośrednio kontrolę nad podmiotem umożliwiającą wywieranie decydującego wpływu na czynności lub działania podejmowane przez podmiot lub w imieniu której są nawiązywane stosunki gospodarcze lub jest przeprowadzana transakcja okazjonalna.
Beneficjentami rzeczywistymi w spółkach kapitałowych, którzy muszą się zgłosić do CRBR, są udziałowcy albo akcjonariusze posiadający prawo własności więcej niż 25 proc. ogólnej liczby udziałów lub akcji w danej spółce, osoby dysponujące więcej niż 25 proc. ogólnej liczby głosów w organie stanowiącym spółki, także jako zastawnicy albo użytkownicy lub na podstawie porozumień z innymi osobami uprawnionymi do głosu, osoby sprawujące kontrolę nad spółką lub spółkami, którym łącznie przysługuje prawo własności więcej niż 25 proc. ogólnej liczby udziałów lub akcji. Beneficjentami rzeczywistymi w spółkach osobowych, którzy podlegają obowiązkowi wpisu do CRBR, są wspólnicy spółki: uprawnieni do jej reprezentacji na podstawie umowy spółki oraz prowadzenia jej spraw, wspólnicy posiadający prawo do głosowania na zgromadzeniach wspólników, wspólnicy posiadający prawo do zmiany umowy spółki. Każdorazowo należy dokładnie przeanalizować sytuację spółki w kontekście uprawnień przysługujących każdemu wspólnikowi i na tej podstawie określić beneficjenta rzeczywistego spółki osobowej.
Wysoka kara
Brak zgłoszenia beneficjenta rzeczywistego w terminie 14 dni od dnia wpisu do KRS, a w przypadku zmiany danych w rejestrze w terminie 14 dni od dnia powstania tej zmiany, a także podanie w CRBR danych niezgodnych ze stanem faktycznym mogą spowodować nałożenie na podmiot gospodarczy kary pieniężnej do wysokości 1 mln zł.
Dane z rejestru udostępniane są stale m.in. komendantowi głównemu policji, komendantowi Centralnego Biura Śledczego Policji, komendantowi Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości, komendantom wojewódzkim policji i komendantowi stołecznemu policji, szefowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, szefowi Agencji Wywiadu, szefowi Krajowej Administracji Skarbowej, szefowi Centralnego Biura Antykorupcyjnego, przewodniczącemu KNF, sądom, prokuraturze.
autor: Waldemar Szubert, radca prawny, Kancelaria Radców Prawnych Ryszewski Szubierajski Sp.k.
