Reklama

Coś więcej niż ubranie. Dlaczego w serialu „Aniela” warto zwrócić uwagę na futro bohaterki?

Gdy rozpadają się relacje, świat obraca się plecami, główna bohaterka serialu „Aniela” nie znika. Wręcz przeciwnie, zmienia język przekazu i mówi tym, co jej zostało: ciałem i strojem.
Małgorzata Kożuchowska jako Aniela

Małgorzata Kożuchowska jako Aniela

Foto: Mat. Pras. Netflix

We współczesnym dyskursie humanistycznym moda funkcjonuje jako skuteczny kanał przekazu, za pomocą którego ludzie komunikują emocje, role i tożsamości. Jej wymiar wykracza pozaestetyczne wartości, czyniąc ją swoistym narzędziem negocjowania obecności w rzeczywistości międzyludzkiej. W opinii Rolanda Barthesa moda jest systemem znaków i znaczeń, symboli i idei. Służy wyrażaniu poglądów, przekonań za pomocą wizualnych elementów i kodów osadzonych w społecznych kontekstach. Jak pisze francuski semiolog, „to gra z najtrudniejszym pytaniem ludzkiej świadomości – kim jestem?”. Znaczenie tego pytania wybrzmiewa szczególnie silnie w historii Anieli Krajewskiej, bohaterki serialu „Aniela”, której życie ulega gwałtownej transformacji, a moda staje się jedną z ostatnich form utrzymania ciągłości własnego istnienia – w serialu jest jednym z zasadniczych środków ekspresji i elementem budowania wewnętrznego świata głównej bohaterki.

Reklama
Reklama

Aniela, początkowo zanurzona w codzienności klasy wyższej, niespodziewanie zostaje odcięta od zasobów, bliskich relacji i poczucia bezpieczeństwa. Rozpad małżeństwa, lęk o więź z córką pogłębiają doświadczenie egzystencjonalnej porażki. Pozostaje jej pamięć o statusie, jej własne ciało i kilka wymownych ubrań. Wśród nich szczególne miejsce zajmuje białe futro – synonim luksusu i społecznego prestiżu.

Moda jako zarządzanie wrażeniem

W obrębie serialowej narracji białe futro funkcjonuje jako artefakt kulturowy – powracający kod znak, który z jednej strony przywołuje skojarzenia z luksusem, a z drugiej staje się nośnikiem emocjonalnego ciężaru bohaterki. Proces ten dobrze objaśnia teoria dramaturgiczna Ervinga Goffmana, oparta na fasadzie osobistej, na którą składają się powierzchowność i określony sposób bycia. Goffman podkreślał ważkość rekwizytów, a więc przedmiotów, które są wykorzystywane w spektaklach. W kontekście budowania tożsamości w oparciu o autoprezentację istotne jest, by te przedmioty, z punktu widzenia charakterystyki „odgrywanej postaci”, cechowały się silnym ładunkiem semiotycznym. Stała obecność płaszcza na ekranie czyni z niego niemal przedłużenie postaci. Mimo że pod obfitością nakładających się warstw materiału skrywa się kobieta zraniona i porzucona, estetyzacja ubioru rewindykuje Anielę, czyni z niej postać, która gardzi byciem bierną i podporządkowaną.

Czytaj więcej

„Aniela” na Netlfiksie. Libki kontra dziewczyny z Pragi
Reklama
Reklama

Moda jako manifest przetrwania: między jednostką a strukturą, przynależnością a wykluczeniem

W miarę pogarszania się sytuacji życiowej, postępującego i bolesnego osuwania się po szczeblach drabiny społecznej, zmienia się także otoczenie głównej bohaterki. Z ekskluzywnych przestrzeni klas wyższych Aniela trafia na warszawką Pragę, w miejsce, gdzie przecinają się ślady świata przestępczego i ulicznej kultury hip-hopu. W tym kontekście nawet dres, który wkłada, zyskuje nowe znaczenia; staje się uniformem codzienności, ubiorem przetrwania, zbroją, a jednocześnie wpisuje bohaterkę w nową, brutalniejszą rzeczywistość.  Gdy Aniela traci niemal wszystko, co posiadała, ubiór staje się dla niej przestrzenią, nad którą może zachować sprawczość.

Nie mając środków do życia, nie rezygnuje z poczucia stylu, przeciwnie, wybiera ubrania starannie i zestawia je ze sobą tak, by utrzymać status quo, stwarza pozory kontroli i godności. Ubiór staje się więc pewnym mechanizm obronnym, który pozwala, choć na chwilę, odsunąć na bok wstyd i ekonomiczne wykluczenie.

Czytaj więcej

„Aniela” z Kożuchowską podbija serca widzów Netfliksa. Demirski w świetnej formie

Przykłady strojów Anieli Krajewskiej udowadniają, że moda przestaje być wyłącznie obszarem działań estetycznych, lecz współuczestniczy w formowaniu narracji serialu. Jej wybory, na pozór przypadkowe, są w rzeczywistości głęboko znaczące. Prowadzą do odczytywania mody nie jako dekoracji, lecz jako pełnoprawnego nośnika sensów, stając się przy tym swoistym medium między główną bohaterką a środowiskiem, w którym się znalazła. Mimo upadku i konfrontacji z przemocą symboliczną, która przejawia się w mechanizmach wykluczania, pogardliwych gestach i klasowym dystansie – nie poddaje się. Każdym elementem stroju wysyła komunikat: „wciąż tu jestem”. Jej ciało, choć zmęczone, ale obecne i silne, pozostaje świadectwem oporu; Aniela nawet w chwilach największej bezsilności zachowuje dystynktywną pewność siebie. Chodzi wyprostowana, patrzy prosto w oczy, mówi z kontrolowaną determinacją. Używa ciała jak medium – to przez nie komunikuje siłę i niezłomność.

Aniela Krajewska to nie tylko fikcyjna postać fabularna. To swoisty znak kulturowy, symbol kobiecej walki o widzialność i podmiotowość. Przedstawiona w serialu rola mody jako narzędzia kulturowej komunikacji staje się niezwykle wymownym studium kobiecości w czasie radykalnych przemian, kryzysu ekonomicznego i egzystencjalnej marginalizacji.

Kultura
20-letnia autorka bestsellerów łamie schematy działania. Oto, jak wykorzystuje popularność
Materiał Promocyjny
Jak zostać franczyzobiorcą McDonald’s?
Materiał Promocyjny
OTOMOTO rewolucjonizuje dodawanie ogłoszeń
Kultura
Jedyny taki portret sióstr Brontë. Najwierniej oddaje wygląd autorki „Wichrowych wzgórz”
Kultura
Celimar Rivera Cosme tłumaczy muzykę Bad Bunny’ego na język migowy. Niuanse mają znaczenie
Kultura
Kim były samurajki? Nieznana historia japońskich arystokratek opowiedziana w muzeum
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama
Reklama