Staram się dbać o życie prywatne i o to, by odpoczywać. Mój partner również jest adwokatem, więc rozumie moje zaangażowanie, choć czasem narzeka, że znowu nie ma mnie w domu. A kiedy zdarzy mi się ugotować obiad, to żartuje, że następny będzie za dwa tygodnie. On ma poukładane życie zawodowe, ale ja, poza adwokaturą, angażuję się też w pracę społeczną, a ona pochłania sporo czasu. Umiem jednak odpoczywać. Kocham książki, często czytam. Uwielbiam spędzać czas na swoim balkonie, leżąc na bujanym leżaku z audiobookiem. Lubię jeździć do mamy na wieś, choć za rzadko tam bywam.
Małżeństwo, rodzina, dzieci – nie były pani priorytetem?
O dzieciach raczej już nie myślę, choć los bywa przewrotny. No i bardzo lubię dzieci. Mam dwóch siostrzeńców, których kocham najbardziej na świecie. Jeden ma 18 lat, drugi 22, a pamiętam, jak bawiłam się z nimi samochodzikami. Mam dużą rodzinę, często się spotykamy na wspólne grille i inne rodzinne imprezy. Może przegapiłam etap zakładania własnej rodziny, skupiona na samorealizacji, ale nie ubolewam nad tym. Małżeństwo? Czy ono nie jest już trochę przereklamowane?
Ale miłość chyba nie?
Miłość jest dla mnie bardzo ważna. Zdarzają się chwile, kiedy mam wszystkiego dosyć, wracam do domu, siadam na kanapie, a mój partner mnie przytula i mówi: „Nie przejmuj się, za dwie godziny samo przejdzie”. I ma rację. Ważne, że ktoś taki jest w moim życiu.
Jakie znaczenie mają dla pani słowa Helen Keller: „Nie wolno zgadzać się na pełzanie, gdy czujemy potrzebę latania”?
To jest właśnie to, co staram się robić – nie pełzam, tylko latam. Choć czasami mój narzeczony mówi, że wolałby, żebym trochę popełzała zamiast wciąż latać. Helen Keller jest patronką fundacji, w której jestem wiceprezeską, a która zajmuje się osobami nie tylko z niepełnosprawnością wzroku czy słuchu, ale także osobami głuchoniewidomymi. Keller żyła na przełomie XIX i XX wieku, była osobą, która pokonywała wszystkie bariery. Poznała najważniejszych ludzi na świecie, pisała książki. To, co nas łączy, to spotykanie fantastycznych ludzi na naszej życiowej drodze.
Które z otrzymanych nagród mają dla pani największe znaczenie?
One są dla mnie przede wszystkim ogromnym zobowiązaniem. Na przykład, odznaczenie od Rzecznika Praw Obywatelskich dla osoby działającej na rzecz ochrony praw człowieka jest dla mnie ogromnym wyróżnieniem i zobowiązaniem na przyszłość. Jakkolwiek moje losy zawodowe się potoczą, wiem, że muszę dbać o ochronę praw człowieka i wymagać od organów władzy publicznej, aby stały na straży praw i wolności człowieka. To jest też rola adwokata. W trakcie odbierania tego wyróżnienia powiedziałam, że adwokatura stoi na straży praw człowieka od 1918 roku i jest to zarówno obowiązek prawny, jak i moralny. Drugą nagrodą, z której jestem bardzo dumna, jest wyróżnienie Adwokatka Roku 2021. Miło otrzymać nagrodę od kolegów i koleżanek adwokatów za swoją działalność. Te nagrody naprawdę bardzo mocno zobowiązują do działania. Trzeba pamiętać o tym, że po coś się je dostało.
Jakie udogodnienia powinny być wprowadzone, żeby życie osób z niepełnosprawnościami było łatwiejsze? Co powinno się zmienić w polskim prawie?
W polskim prawie na pewno należy zmienić ustawę o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. Wymaga ona nowelizacji w wielu aspektach, ponieważ dotyczy tylko podmiotów publicznych, a osoby z niepełnosprawnościami korzystają także z usług podmiotów prywatnych. Powinna to być ustawa o dostępności usług powszechnych. Chodzi o to, żeby pętla indukcyjna, tłumacz języka migowego, tabliczki z informacją w alfabecie Braille'a były dostępne wszędzie, nie tylko w urzędach, ale także w hotelach. Osoby z niepełnosprawnościami podróżują, jeżdżą na wakacje i nie powinny szukać specjalnie dostępnego hotelu. Każdy hotel powinien być dostosowany, aby mogły nocować tam, gdzie chcą, a nie tylko w wybranych pokojach.
Spotkała się pani z jakąś dyskryminacją lub uprzedzeniami, nawet nieświadomymi?
Podczas studiów prawniczych, jeden z profesorów, który już chyba nie żyje, powiedział raz: „Po co pani to prawo, jak pani nie widzi? Trzeba było iść na administrację, byłoby pani łatwiej”. Nie powiem, że to było dyskryminujące, ale tak zupełnie po ludzku zrobiło mi się przykro. Pomyślałam: „A właśnie że udowodnię, że będę prawnikiem”. Na mnie takie informacje działają bardzo motywująco – studiowałam prawo, bo chciałam być prawniczką.
Skąd jeszcze czerpie pani siłę?
Praca jest dla mnie przyjemnością. Relaksuję się, gdy siadam na moim bujanym fotelu, kładę nogi na podnóżek i słucham pralki. Dźwięk pralki bardzo mnie uspokaja. Lubię też oglądać seriale, szczególnie mój ulubiony – „W labiryncie”. Oglądałam go już 150 razy i nadal go uwielbiam. Po obejrzeniu odcinka czuję, że mam w sobie nową energię.
Nie żałuje pani, że nie została Tomaszem Lisem?
Nie zostałam, ale mam za sobą małą przygodę dziennikarską. Pisałam artykuły do czasopism i przeprowadziłam dwa wywiady z moimi kolegami – doktorem Jurandem Czerwińskim i Rafałem Harłapowiczem, który pracował na Uniwersytecie Gdańskim. To był krótki epizod dziennikarski, który spełnił moje oczekiwania. Może jeszcze kiedyś uda mi się coś napisać.
Ma pani swoją listę marzeń?
Nie prowadzę takiej listy. Działam raczej spontanicznie, stawiam sobie cele i staram się je realizować. Teraz chciałabym, żeby udało się poprawić dostępność wymiaru sprawiedliwości i zakładów karnych dla osób z niepełnosprawnościami.
A co z marzeniami osobistymi?
Chciałabym częściej odwiedzać mamę. Ogólnie jestem zadowolona z życia. Kocham swoje mieszkanie i lubię do niego wracać. Bycie adwokatem to mój wymarzony zawód. Choć czasem bywa trudno, mam poczucie, że robię coś, co naprawdę lubię.
Prof. Marek Wysocki, wygłaszając laudację podczas uroczystości wręczenia pani Odznaki Honorowej RPO „Za Zasługi dla Ochrony Praw Człowieka”, wspominał, jak to kiedyś zwrócił się do pani: „Kasiu, na audyt nie chodź w szpilkach” – ale na próżno, bo miłość do szpilek zwycięża. Nadal lubi pani chodzić w szpilkach?
Biegam w szpilkach od zawsze. Pamiętam, byłam jeszcze w liceum, gdy dyrektor powiedział: „Wszystko fajnie, ale nie takie wysokie buty. Boże, spadniesz ze schodów, coś ci się stanie”. Modne były wówczas koturny; oczywiście go nie posłuchałam. Na studiach także biegałam w szpilkach. Kiedyś miałam zajęcia z orientacji przestrzennej, aby nauczyć się chodzić z białą laską, bo taką umiejętność należy posiąść. Instruktorka widząc moje buty, powiedziała, że one się nie nadają. Odpowiedziałam, że innych nie mam. Do tej pory to wspomina. Raz znowu jechałam pociągiem z Warszawy do Gdańska, a sympatyczna pani konduktor pomagała mi przejść z jednego wagonu do drugiego. I nagle powiedziała: „Wie pani, ale te pani buty nam tego zadania nie ułatwiają”. Ale ja naprawdę nie mam innych butów. Noszę szpilki, bo czuję się w nich kobieco i pewnie. Profesor Wysocki miał absolutną rację, mówiąc, że szpilki wygrały. Wygrywają cały czas.