Nie dieta i nie lekarze. Naukowcy odkrywają tajemnicę rekordowej długowieczności

Badania cały czas trwają. Prowadzi je Mayana Zatz wraz ze współpracownikami z Centrum Badań nad Ludzkim Genomem i Komórkami Macierzystymi Uniwersytetu w São Paulo. Dotychczasowe wyniki swojej pracy naukowcy opublikowali 6 stycznia w czasopiśmie „Genomic Psychiatry”.

Brazylia: Wyjątkowe miejsce do badań nad długowiecznością

Badanie nad długowiecznością prowadzone obecnie przez brazylijskich naukowców jest wyjątkowe. Do tej pory większość badań nad tym zagadnieniem odbywała się bowiem w krajach rozwiniętych z dostępem do opieki zdrowotnej, a do tego wśród populacji z dużą jednorodnością genetyczną.

Obecne badania przeprowadzane są natomiast w Brazylii, kraju słabo rozwiniętym, w którym duża część populacji ma ograniczony dostęp do nowoczesnej medycyny. Dodatkowo w jej populacji występuje wysoki stopień wymieszania genów, który jest wynikiem migracji zachodzących na jej terenie na przestrzeni wieków. Najpierw do populacji Indian amerykańskich dołączyli tu w wyniku kolonizacji Portugalczycy, a następnie mieszkańcy Afryki. Później zamieszkało tu wielu imigrantów z Europy i Azji, w tym przede wszystkim z Japonii. W efekcie obecnie Brazylia uchodzi, według badaczy, za miejsce z najbogatszą różnorodnością genetyczną na świecie oraz kraj, w którym mieszka wielu stulatków, a także dosyć dużo superstulatków, czyli osób mających przynajmniej 110 lat.

Czytaj więcej

Nauka

Nowe badanie sugeruje związek mikroplastiku z rozwojem miażdżycy

Regularny kontakt z mikroplastikiem może przyspieszać rozwój miażdżycy, prowadząc do zawałów serc...

Naukowcy prowadzą badania nad brazylijskimi stulatkami i superstulatkami

Badaniem, które nadal jest prowadzone, objęto do tej pory ponad 160 stulatków, w tym 20 potwierdzonych superstulatków z różnych regionów Brazylii. Mają oni zróżnicowane pochodzenie społeczne, kulturowe i środowiskowe. W przypadku części z nich naukowcy już uzyskali dane dotyczące ich genetyki i epigenetyki, analizy molekularnej i komórkowej oraz informacje o ich pochodzeniu, nawykach behawioralnych i warunkach życia. W przypadku niektórych badanych osób naukowcy są natomiast w trakcie pozyskiwania tych danych. Ponadto cały czas prowadzą rekrutację kolejnych stulatków i superstulatków z różnych regionów Brazylii i zbierają od nich próbki biologiczne. Liczą, że do połowy 2026 r. uda im się łącznie zebrać dane od ponad 200 seniorów.

W swoim artykule naukowcy zauważają, że wyjątkową – pod kątem badań – grupę osób stanowią superstulatkowie: „Ich wyjątkowa budowa biologiczna sprawia, że stanowią oni szczególnie cenną populację dla badań biomedycznych. Mogą oni pomóc w odkryciu mechanizmów odporności na choroby, utrzymania równowagi organizmu i długotrwałej odporności fizjologicznej, które pozostają nieznane w przypadku ogółu populacji. Zrozumienie tych mechanizmów ochronnych może pomóc w odkryciu nowych celów terapeutycznych dla schorzeń związanych z wiekiem i zainspirować strategie promujące zdrowe starzenie się w różnych populacjach”.

Brazylijscy stulatkowie i ich uwarunkowania genetyczne

W związku z tym, że badania cały czas trwają, naukowcy nie dysponują jeszcze ich ostatecznymi wynikami. Jednak dane, które do tej pory uzyskali, dostarczają już pewnych wskazówek na temat możliwych przyczyn długowieczności brazylijskich stulatków i superstulatków.

Czytaj więcej

Nauka

Mózg dziecka „dojrzewa" przez to zbyt szybko. Pułapka, w którą wpada wielu rodziców

Jak czas spędzany przed ekranem wpływa na rozwój mózgu niemowląt i dzieci? Naukowcy z Singapuru w...

Brazylijscy stulatkowie stanowią wyjątkowy model do badań nad odpornością biologiczną. Odkryto u nich połączenie silnej funkcji odpornościowej z zachowanymi systemami utrzymania białka, podobnymi do tych występujących u młodych osób, oraz integralnością fizjologiczną całego organizmu. Przy czym odporności tej, jak zauważają badacze, nie można wyjaśnić jedynie dostępem do opieki zdrowotnej czy zdrową dietą. W Brazylii bowiem, w przeciwieństwie do wielu innych bardziej rozwiniętych krajów, w których żyje wielu stulatków, dostęp do usług medycznych jest ograniczony, a zdrowa dieta nie jest popularna.

Tym samym za wyjątkową długowiecznością Brazylijczyków stoją, jak sugerują naukowcy, czynniki wewnętrzne, w szczególności indywidualne uwarunkowania genetyczne. Za nie natomiast w dużym stopniu odpowiadać może wysoki stopień mieszania się ras w społeczeństwie brazylijskim. Jak wyjaśnił Mateus Vidigal, współautor badań, cytowany przez serwis El Pais: „[…] ten wyjątkowy krajobraz genetyczny mógł ułatwić konwergencję wariantów ochronnych pochodzących z różnych środowisk ewolucyjnych, co mogło zwiększyć odporność biologiczną i sprzyjać wyjątkowej długowieczności”.