Dzień Walki z Rakiem. Naukowczyni: Warto zwrócić uwagę na to, co poprzedza badania kliniczne

Nowotwory należą do najpoważniejszych wyzwań zdrowotnych współczesnego świata, pozostając jedną z głównych przyczyn zgonów. Skala problemu stale rośnie – w Polsce każdego roku diagnozuje się około 185 tys. nowych przypadków chorób nowotworowych, a niemal 100 tys. osób umiera z ich powodu. W kontekście tych danych szczególnego znaczenia nabierają badania, które pozwalają lepiej zrozumieć, dlaczego jedne leki okazują się skuteczne, a inne zawodzą i to jeszcze zanim trafią do etapu badań klinicznych. Prace właśnie w tym zakresie prowadzi mgr inż. Aneta Magiera, stypendystka programu L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki w kategorii doktoranckiej.

Najogólniej rzecz biorąc: czy jesteśmy blisko wynalezienia leku na raka – takiego, który sprawia, że pacjent z tą trudną diagnozą nie postrzega jej już jako wyroku?

Moje badania dotyczą jedynie bardzo wczesnego etapu – pośrednio mogą wspierać selekcję potencjalnych leków przeciwnowotworowych w warunkach laboratoryjnych. Nie zajmuję się leczeniem pacjentów i nie jestem specjalistką kliniczną. Mogę jednak zauważyć, że postęp w leczeniu nowotworów jest realny: poprzez współpracę naukowców, klinicystów i lekarzy stale opracowywane są nowe metody i podejścia terapeutyczne.

A czy da się prosto odpowiedzieć na pytanie, dlaczego wciąż go jeszcze nie mamy?

Rak to nie jedna choroba, ale grupa bardzo różnych jednostek chorobowych. Sposób diagnostyki i leczenia zależy od wielu czynników – rodzaju guza, jego stadium, cech genetycznych czy ogólnego stanu pacjenta.

Jakie mechanizmy działania komórek nowotworowych są wciąż najsłabiej znane?

Nie jestem specjalistką od biologii nowotworów w sensie klinicznym, a moje badania dotyczą raczej narzędzi, które pomagają usprawniać selekcję potencjalnych kandydatów na leki na etapie laboratoryjnym.

Z perspektywy osoby pracującej na tak wczesnym etapie mogę powiedzieć, że jednymi z najsłabiej poznanych obszarów wydają się między innymi mechanizmy odpowiedzialne za zmienność nowotworów czy rola mikrośrodowiska guza, jak interakcje komórek nowotworowych z układem odpornościowym.

Czytaj więcej

Zdrowie

Takie bóle mogą oznaczać nowotwór. Lekarka: Nie muszą być silne

Kiedy pojawia się ból, wielu ludzi sięga po środki farmakologiczne i niekiedy bardzo długo w taki...

W Dniu Walki z Rakiem jaka myśl dotycząca jego leczenia wydaje się pani szczególnie ważna, a może jest zbyt mało nagłośniona?

Warto zwrócić uwagę na znaczenie badań laboratoryjnych, które poprzedzają bardzo kosztowne i długotrwałe badania kliniczne. To właśnie ten wczesny etap bywa kluczowy – pozwala ocenić, czy dalsze prace nad danym kandydatem na lek są rzeczywiście uzasadnione i czy mają realny potencjał przełożenia na skuteczną terapię.

Najprościej rzecz ujmując: na czym polegają pani badania, co chce pani dzięki nim osiągnąć, na czym się w nich skupia i z czego korzysta?

Prowadzone przeze mnie badania dotyczą jednego z kluczowych aspektów terapii celowanych – zdolności potencjalnych leków do wnikania do wnętrza komórek nowotworowych. W zależności od rodzaju terapii takie wnikanie może być zjawiskiem pożądanym lub nie, dlatego stanowi istotny parametr przy ocenie skuteczności i potencjału terapeutycznego kandydata na lek.

W swoich badaniach sprawdzam, czy konkretne cząsteczki wnikają do pojedynczych, żywych komórek nowotworowych oraz co dzieje się z nimi wewnątrz komórki, jeśli do niej trafią. Innowacyjność tego podejścia wynika z zastosowanej metody badawczej – spektroskopii korelacji fluorescencji połączonej z modelem nanolepkości komórek nowotworowych. W ten sposób mogę precyzyjnie i ilościowo opisywać zarówno proces wnikania leków do komórek, jak i ich wewnątrzkomórkowe interakcje. Tego typu badania mogą pomóc zaoszczędzić czas i środki, pozwalając już na etapie laboratoryjnym ocenić, czy dalsze – bardzo kosztowne – badania kliniczne danego kandydata na lek są rzeczywiście uzasadnione.

Czytaj więcej

Nauka

Nowe odkrycie naukowców. Tak ciało walczy z nowotworem, gdy trenujesz

Naukowcy od dawna wiedzą, że aktywność fizyczna jest czynnikiem wpływającym na zmniejszenie ryzyk...

Czy od zawsze wiedziała pani, czym chce się zajmować w pracy, czy ta inspiracja przyszła w którymś momencie?

Praca na komórkach nowotworowych od zawsze była moim marzeniem naukowym. Wcześniej prowadziłam eksperymenty w obszarze mikrobiologii i wirusologii. Nowotwory były tematem, którym chciałam się zająć ze względu na skalę tego problemu i wciąż ograniczone możliwości jego rozwiązania.