Reklama

Tak pracuje mózg u osób z zespołem przewlekłego zmęczenia i long COVID. Zaskakujące różnice

Najnowsze badanie z użyciem rezonansu magnetycznego pokazuje zmiany w komunikacji między obszarami mózgu u osób chorujących na zespół przewlekłego zmęczenia i long COVID. Te zmiany mogą nasilać zmęczenie oraz pogarszać funkcje poznawcze.

Publikacja: 04.02.2026 09:38

Mózgi osób chorujących na zespół przewlekłego zmęczenia oraz long COVID funkcjonują inaczej niż mózg

Mózgi osób chorujących na zespół przewlekłego zmęczenia oraz long COVID funkcjonują inaczej niż mózgi zdrowych osób

Foto: Adobe Stock

Z tego artykułu się dowiesz:

  • W jaki sposób najnowsze badania wskazują na wpływ chorób przewlekłych na funkcje poznawcze u ludzi?
  • Czym różni się aktywność mózgu osób zdrowych od tych z ME/CFS i long COVID podczas wysiłku umysłowego?
  • Jakie konkretne zmiany w łączności funkcjonalnej mózgu są zauważalne u pacjentów z long COVID?

Mialgiczne zapalenie mózgu i rdzenia (ME/CFS), znane także jako zespół przewlekłego zmęczenia oraz long COVID należą do przewlekłych chorób, które mają ogromny wpływ na codzienne funkcjonowanie człowieka. Ich charakterystyczne objawy obejmują przewlekłe zmęczenie, pogorszenie samopoczucia po wysiłku fizycznym lub psychicznym oraz zaburzenia funkcji poznawczych. U chorych występują m.in. problemy z pamięcią, koncentracją i tempem przetwarzania informacji.

Jak wyglądało badanie aktywności mózgu?

Badanie zostało przeprowadzone przez zespół naukowców z Griffith University w Australii. Jego wyniki opublikowano w czasopiśmie „Journal of Translational Medicine”. Naukowcy wykorzystali rezonans magnetyczny, który umożliwił dokładną ocenę aktywności mózgu uczestników podczas wykonywania wymagających zadań umysłowych. Analiza koncentrowała się na tak zwanej łączności funkcjonalnej, czyli współpracy różnych obszarów mózgu podczas spoczynku lub aktywności poznawczej. W badaniu analizowano zmiany tej łączności u osób zdrowych, pacjentów z ME/CFS i pacjentów z long COVID.

Czytaj więcej

Uwaga na te konserwanty w żywności. Mogą zwiększać ryzyko raka i cukrzycy typu 2

„Zadanie, zwane zadaniem Stroopa, było wyświetlane uczestnikom na ekranie podczas skanowania i wymagało od nich ignorowania sprzecznych informacji oraz skupienia się na prawidłowej odpowiedzi, co stawia wysokie wymagania funkcjom wykonawczym mózgu i kontroli hamowania”, powiedziała Maira Inderyas, główna autorka badania. „Taka konfiguracja pozwoliła nam bardzo dokładnie zmierzyć, które obszary mózgu były aktywowane, gdy pacjent wykonywał wymagające zadanie umysłowe. Skany pokazują zmiany w obszarach mózgu, które mogą przyczyniać się do trudności poznawczych, takich jak problemy z pamięcią, trudności z koncentracją i wolniejsze myślenie”, dodała.

Reklama
Reklama

Różne wzorce aktywności mózgu u pacjentów

Zadania były wykonywane w dwóch oddzielnych sesjach. Pierwsza miała na celu wywołać zmęczenie psychiczne u uczestników, druga odbyła się 90 sekund później. Dzięki temu naukowcy byli w stanie ocenić, jak mózg adaptuje się do długotrwałego wysiłku umysłowego. Wyniki testów pokazały znaczne różnice między zdrowymi uczestnikami a osobami chorującymi na jedną z chorób przewlekłych. 

W przypadku zdrowych osób naukowcy zaobserwowali wzrost łączności funkcjonalnej w trakcie wykonywania zadania, co sugeruje wysoką efektywność komunikacji neuronalnej podczas wysiłku poznawczego. Oznacza to również, że mózg jest w stanie pozyskać więcej zasobów niezbędnych do utrzymania wydajności, gdy jest zmęczony. Jak wypadli pozostali uczestnicy? 

Czytaj więcej

Naukowcy odkryli drobne nawyki, które przedłużają życie. Wystarczą niewielkie zmiany

U osób z long COVID wykryto obniżoną łączność między jądrem półleżącym a wybranymi strukturami móżdżku podczas fazy narastania zmęczenia. Brak połączenia w tym miejscu może tłumaczyć, dlaczego pacjenci odczuwają apatię oraz brak napędu umysłowego – jądro półleżące jest centralną częścią układu nagrody i motywacji w mózgu. Ponadto po wystąpieniu zmęczenia odnotowano wzrost łączności w korze przedczołowej i hipokampie, co może oznaczać, że mózg próbuje ominąć uszkodzone sieci, aby funkcjonować poprzez wykorzystanie ośrodków pamięci. W grupie pacjentów z ME/CFS wykryto z kolei zwiększoną łączność między jądrem klinowatym i rdzeniem przedłużonym. Są to obszary, które odpowiadają za kontrolowanie automatycznych funkcji organizmu. Naukowcy sprawdzili również związek między wzorcami mózgowymi a historią choroby. Okazało się, że im dłużej pacjenci chorowali na zespół przewlekłego zmęczenia, tym słabsza była komunikacja między hipokampem a móżdżkiem.

Bezpośrednie porównania między grupami pokazały, że różnice w funkcjonowaniu mózgu są naprawdę duże. Sieci neuronowe u chorych pacjentów nie były w stanie tworzyć silnych połączeń. Zamiast tego stawały się luźniejsze lub rozregulowane, co potencjalnie może przyczyniać się do występowania dysfunkcji poznawczej znanej jako mgła mózgowa. Badanie potwierdziło również to, czego doświadczyło wiele osób chorujących na long COVID oraz ME/CFS – wysiłek umysłowy nie tylko męczy, ale ma faktyczny wpływ na neurologię. W ich przypadku odpoczynek jest więc ważnym elementem postępowania terapeutycznego.


Zdrowie
Szkoły odwołują przez mrozy lekcje pływania. Internistka jednoznacznie ocenia tę decyzję
Zdrowie
Takie bóle mogą oznaczać nowotwór. Lekarka: Nie muszą być silne
Zdrowie
Tempo ma znaczenie. Oto, jak powolne i szybkie jedzenie wpływają na masę ciała
Zdrowie
Odkryto nowy sposób leczenia raka jelita grubego i wątroby. Przełomowe wyniki badań
Zdrowie
Jakość ruchu ważniejsza niż jego ilość. Odkryto, co naprawdę przedłuża życie
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama
Reklama