Uwaga na te konserwanty w żywności. Mogą zwiększać ryzyko raka i cukrzycy typu 2

Konserwanty od wielu lat są nieodłącznym elementem przemysłowej produkcji żywności. Ich podstawowym zadaniem jest wydłużenie trwałości produktów. Jednocześnie coraz więcej badań eksperymentalnych wskazuje, że niektóre z tych substancji mogą niekorzystnie wpływać na komórki, DNA oraz procesy metaboliczne. Dotychczas brakowało jednak szeroko zakrojonych badań, które pozwoliłyby powiązać ich spożycie z konkretnymi chorobami przewlekłymi. Dwa najnowsze francuskie badania, oparte na danych z kohorty NutriNet-Santé, wypełniają tę lukę, analizując zależności między spożyciem konserwantów a ryzykiem nowotworów oraz cukrzycy typu 2. Wyniki badań zostały opublikowane w czasopismach „The BMJ” i „Nature Communications”.

Jak wyglądały badania?

W obu projektach naukowcy wykorzystali dane ponad 100 tysięcy dorosłych – uczestników badania NutriNet-Santé. W latach 2009–2023 osoby te zgłaszały swoje nawyki związane z aktywnością fizyczną oraz informacje o stylu życia i stanie zdrowia. Regularnie przekazywały również szczegółowe informacje na temat spożycia żywności. W 24-godzinnych dzienniczkach żywieniowych zostały uwzględnione nazwy i marki spożywanych produktów, co pozwoliło badaczom precyzyjnie oszacować narażenie na konserwanty.

Informacje te zestawiono z bazami danych dotyczącymi składu produktów. W obu badaniach konserwanty podzielono na substancje niebędące przeciwutleniaczami (które hamują rozwój mikroorganizmów lub spowalniają zmiany chemiczne prowadzące do psucia się żywności) oraz przeciwutleniacze (które opóźniają lub zapobiegają psuciu się żywności poprzez eliminację lub ograniczenie poziomu tlenu w opakowaniu). Tego typu substancje oznacza się za pomocą kodów od E200 do E299 (dla konserwantów w ścisłym tego słowa znaczeniu) oraz od E300 do E399 (dla dodatków antyoksydacyjnych).

Czytaj więcej

Nauka

Tłusty nabiał a zdrowie mózgu. Zaskakujące wyniki 25-letnich badań

Wyższe spożycie pełnotłustego sera i śmietany powiązane jest z niższym ryzykiem zachorowania na d...

Konserwanty a ryzyko nowotworów. Co odkryli badacze?

W badaniu opublikowanym w „The BMJ” przeanalizowano związek między spożyciem konserwantów a ryzykiem zachorowania na nowotwory u ponad 105 tys. osób. Na początku badania żadna z nich nie chorowała na raka. Średni okres obserwacji uczestników wynosił nieco ponad 7 i pół roku. Następnie naukowcy wykorzystali kwestionariusze zdrowotne oraz oficjalne rejestry medyczne i zgonów do śledzenia przypadków raka. Okazało się, że w latach 2009–2023 u 4226 uczestników zdiagnozowano nowotwór złośliwy, w tym 1208 przypadków raka piersi, 508 przypadków raka prostaty, 352 raka jelita grubego i 2158 innych nowotworów.

Naukowcy przeanalizowali łącznie 17 różnych konserwantów. 11 z nich nie było związanych z zachorowalnością na raka, nie stwierdzono również związku między całkowitą liczbą konserwantów a zachorowalnością na nowotwór. Okazało się jednak, że wyższe spożycie kilku dodatków, głównie nieantyoksydacyjnych, wiązało się z podwyższonym ryzykiem wybranych nowotworów, w porównaniu z osobami niespożywającymi konserwantów lub spożywającymi je w mniejszym stopniu. Co udało się ustalić?

Spośród konserwantów antyoksydacyjnych jedynie erytorbiniany całkowite i erytorbinian sodu wiązały się z wyższą zapadalnością na raka. Autorzy badania podkreślają, że obserwowane wzrosty ryzyka były umiarkowane, jednak istotne z punktu widzenia zdrowia publicznego.

Czytaj więcej

Nauka

10 minut konkretnego wysiłku fizycznego zmniejsza ryzyko raka jelita grubego. Nowe badanie

Najnowsze badanie naukowców z Newcastle University pokazuje, że nawet bardzo krótki, intensywny w...

Związek konserwantów z cukrzycą typu 2

Drugie badanie, opublikowane w „Nature Communications”, miało na celu zbadanie powiązań między narażeniem na konserwanty a cukrzycą typu 2. Objęło ono ponad 108 tys. uczestników, wśród których w okresie obserwacji zidentyfikowano 1131 przypadków tej choroby. Wyniki wskazały, że wyższe spożycie konserwantów ogółem, zarówno nieantyoksydacyjnych, jak i antyoksydacyjnych, było związane z istotnie wyższą częstością występowania cukrzycy typu 2 w porównaniu z osobami o najniższym spożyciu (wzrost o 47 proc. przy wyższym spożyciu ogółem, o 49 proc. w odniesieniu do konserwantów nieantyoksydacyjnych i o 40 proc. w przypadku konserwantów antyoksydacyjnych).

Spośród 17 indywidualnie analizowanych substancji aż 12 wiązało się ze zwiększonym ryzykiem choroby. Dotyczyło to powszechnie stosowanych dodatków takich jak sorbinian potasu, azotyn sodu, kwas octowy, octan sodu, askorbinian sodu, alfa-tokoferol, kwas cytrynowy i ekstrakty z rozmarynu.

Autorzy obu badań podkreślają, że mają one charakter obserwacyjny. Zdaniem badaczy nowe dane stanowią istotny argument za ponowną oceną przepisów regulujących stosowanie konserwantów w żywności oraz uzasadniają zalecenia dotyczące spożywania świeżych i minimalnie przetworzonych produktów.

Źródła:

www.eurekalert.org

www.nature.com

bmjgroup.com