Hania Rani o tym, jak tworzy się "muzykę przezroczystą"

Joachim Trier znany jest z ogromnej dbałości o detale dźwiękowe. Jak wyglądał wasz wspólny język? Czy muzyka powstawała już na etapie czytania scenariusza, czy dopiero pod gotowe obrazy?

Zostałam zaproszona do współpracy nad filmem niedługo przed rozpoczęciem zdjęć, w okolicach lipca 2024 r.. Po przeczytaniu scenariusza od razu zostałam też poproszona o wysłanie swoich pierwszych przemyśleń muzycznych, opierając się jedynie na swoim własnym wyobrażeniu i kilku rozmowach z reżyserem. Tak praca wyglądała aż do stycznia 2025, kiedy Joachim zaprezentował mi pierwszy gotowy montaż filmu, który choć był o wiele dłuższy, to jednak nie różni się drastycznie od finalnej wersji. Moja praca zatem w dużej mierze opierała się jedynie na znajomości historii i wielu rozmowach telefonicznych z Joachimem i taki styl zdecydowanie bardzo mi pasuje. 

W filmie „Wartość sentymentalna” cisza wydaje się równie ważna, co dźwięk. Jak balansowała pani między swoją naturalną potrzebą budowania bogatych tekstur a minimalizmem, którego wymagało kino Triera?

Czytaj więcej

Kultura

Aneta Kręglicka o filmie „Zapiski śmiertelnika”: Mój mąż powinien był nim zadebiutować

Choć premiera filmu „Zapiski śmiertelnika” odbyła się w minioną środę, już teraz mówi się, że pol...

Dobrze znam inne filmy Joachima, więc zdawałam sobie sprawę, że w wypadku tej współpracy będę musiała starać się stworzyć muzykę prawie przezroczystą, jednak precyzyjną, bo mam wrażenie że Trier jest bardzo skrupulatnym artystą i tego też szuka w innych. To zawsze bardzo trudne zadanie dla kompozytora i lekcja pokory, bo i mnie czasem marzyło się, aby w pełni rozwinąć skrzydła i dodać tej muzyce trochę więcej ‘dźwięków’. Jednak miałam ogromny szacunek i zaufanie do Joachima i wiedziałam, że jego wybory i sugestie będą służyć opowieści i temu, w jaki sposób zostanie w publiczności.

Czy praca nad tym soundtrackiem zmusiła panią do porzucenia swoich „bezpiecznych” schematów kompozytorskich?

Zdecydowanie tak, nawet jeśli z pozoru taka się nie wydaje, bo mam wrażenie, że soundtrack przedstawia bardziej klasyczną, znaną słuchaczom z moich wcześniejszych albumów odsłonę ‘Hani Rani’. Jednak przy tym projekcie bardzo dużo czasu i fascynacji poświęciłam metodzie translacji – z jednego medium na inne, z jednego zestawu instrumentów na drastycznie inny, i ta technika przyniosła bardzo ciekawe, nieznane mi dotąd rezultaty, które wykorzystałam też później w innych utworach. Zazwyczaj pracując nad filmem, pracuję symultanicznie również nad kilkoma innymi kompozycjami i mam wrażenie, że bardzo urozmaica to środowisko biologiczne tych kompozycji, dodaje im składników, które pozornie do siebie nie pasują, jednak w zestawieniu tworzą jakąś nową jakość.

Pani styl jest bardzo rozpoznawalny – intymny, minimalistyczny. Jakie było najtrudniejsze wyzwanie przy komponowaniu do tego konkretnego filmu?

Czytaj więcej

Wywiad

Zuzanna Sejbuk w Konkursie Chopinowskim 2025: To, że jestem kobietą, to zaszczyt i atut

W muzyce nie chodzi o medale czy pieniądze, ale o emocje odbiorców – mówi Zuzanna Sejbuk, jedyna...

Myślę, że presja pracy z tak znakomitym twórcą. Nie chciałam tego zepsuć, a jednocześnie stworzyć coś, co i dla mnie będzie ciekawe i wartościowe.

Czy była scena, która wymagała od pani napisania różnych wersji motywu?

Scena w archiwum, gdzie Agnes (jedna z sióstr) zagląda do archiwów rodzinnych i odkrywa makabryczną przeszłość swojej babci. Zajęła nam ona naprawdę dużo czasu i mam wrażenie, że powstało około 10 wersji tego samego utworu, który nagrywałam w bardzo różnych miejscach na świecie , jako że byłam w tym momencie w trasie – podjęliśmy zatem próbę w Tokio, w Melbourne, Meksyku… Finalnie do filmu weszła wersja z mojego studia w Londynie, którą nagrałam sama. Czasem tak bywa, że te najzwyklejsze rzeczy wzbudzają najsilniejsze emocje.

Co ta nagroda zmienia w pani postrzeganiu samej siebie jako kompozytorki filmowej?

Sama nagroda – nie wiem , czy coś zmienia, ponieważ już od kilku lat jestem pochłonięta pracą kompozytorską przy różnych filmach, pracując nad co najmniej jednym filmowym projektem rocznie, mam na koncie serial i kilka filmów dokumentalnych i pełnometrażowych. Domyślam się jednak, że dla wielu osób ta nagroda była pierwszym spotkaniem się z moją muzyką i moją pracą z filmem. I myślę, że w tym sensie nagrody stanowią dużą siłę i rzeczywiście zmieniają coś w karierze artysty.

Tytuł filmu to „Wartość sentymentalna”. Który z instrumentów lub dźwięków użytych w tej ścieżce ma dla pani największą osobistą, sentymentalną wartość?

Instrumenty dęte drewniane – w wypadku tego filmu główny motyw muzyczny, który pojawia się w filmie kilkakrotnie opiera się na 4 takich instrumentach: klarnecie basowym i klasycznym, oraz flecie klasycznym i altowym. Kilka osób zapytało mnie, czy to brzmienie organów, a to po prostu bardzo pięknie brzmiący kwartet instrumentów dętych.

Pani pianino zawsze brzmi bardzo blisko, wręcz intymnie. Czy w przypadku dużej europejskiej produkcji kinowej musiała pani „powiększyć” swój warsztat o orkiestrację, czy pozostała wierna solowym, surowym formom?

Przy tym filmie opierałam się na dość skromnej orkiestracji, w porównaniu do mojego ostatniego albumu Non Fiction, gdzie słyszymy 45 instrumentów orkiestry symfonicznej. Jednak przy tak kameralnym filmie i jego subtelnej narracji zdecydowaliśmy wspólnie z Joachimem, że zestaw instrumentów powinien odpowiadać atmosferze, która towarzyszy głównym bohaterom. Na pewno ważną rolę miała też moja podróż do Oslo, do filmowego domu, gdzie spędziłam kilka dni, razem z reżyserką dźwięku Agatą Dankowską nagrywałam najróżniejsze, znalezione na miejscu, przedmioty oraz pianino. Jeden z utworów nagrany w ten sposób również wszedł do oficjalnego soundtracku.

Czytaj więcej

Styl życia

Flamenco inkluzywne – wyjątkowy taniec i projekt, który pozwala przeformatować emocje

Magdalena Siwecka stworzyła projekt flamenco inkluzywnego w Polsce. Zajęcia, które prowadzi, są p...