W Danii jednym z obowiązkowych przedmiotów dla nastolatków jest wiedza o finansach. Każdego roku uczniowie z 700 szkół biorą udział w spotkaniach pod nazwą „Danish Money Week”, w trakcie których mają okazję uczyć się ekonomii od najlepszych specjalistów w branży. Nacisk na efektywne budżetowanie, oszczędzanie i planowanie sprawia, że wskaźnik wiedzy finansowej w tym kraju wynosi aż 71%. Tam, gdzie brakuje odpowiedniej edukacji, a napływające z mediów informacje na temat kryzysu ekonomicznego padają na podatny grunt, rodzi się poczucie „money dysmorphia”. Na czym ono polega i kogo dotyczy w największym stopniu?

Niepewność i poczucie zagrożenia

Zjawisko to można tłumaczyć jako poczucie niepewności i zagrożenia związane ze stanem swoich finansów, niezależnie od sytuacji faktycznej. Nawet gdy pozornie nie ma powodu do zmartwień, ponieważ stan konta pozwala na pokrycie bieżących wydatków i przeznaczenie środków na dodatkowe przyjemności, to jednak narastająca presja ze strony znajomych, influencerów czy aktywnych w mediach specjalistów od ekonomii skłaniają do snucia niepokojących refleksji na temat możliwych zagrożeń dla obecnej lub przyszłej sytuacji finansowej.

Podszyte strachem decyzje finansowe mogą wywoływać niepożądane konsekwencje w postaci niewłaściwych inwestycji lub, z drugiej strony, nadmiernego powstrzymywania się od podejmowania jakichkolwiek wydatków innych niż niezbędne minimum, w celu zabezpieczenia środków na koncie na wypadek przyszłych, potencjalnych niedoborów.

Czytaj więcej

Redaktorzy „Forbes” zwracają uwagę, że regularne spotkania w celu omawiania swoich budżetów szybko m
Biznes i prawo
Loud budgeting coraz bardziej popularne. Jak głośne planowanie wydatków uczy zarządzania finansami?

Digital native

Według przytaczanego przez „Bloomberg” badania przeprowadzonego przez firmę Credit Karma specjalizującą się w finansach osobistych, 43% przedstawicieli pokolenia Z oraz 41% reprezentantów generacji Y (zwanych potocznie „millenialsami”) przyznaje, że błędne postrzeganie własnej sytuacji finansowej prowadzi u nich do poczucia niepewności i wywołuje zjawisko „money dysmorphia”. Z tego samego badania wynika, że 48% „zetek” i 59% „igreków” ma poczucie, że ich sytuacja finansowa nie satysfakcjonuje ich na tyle, by mogli prowadzić styl życia zgodny z ich aspiracjami.

Urodzeni w latach 1996-2015 przedstawiciele pokolenia Z, opisywani jako „digital native” nie znają czasów bez nieustannego przepływu informacji dostępnych z dowolnie wybranego urządzenia zawsze dostępnego na wyciągnięcie ręki. Millenialsi, których przyjście na świat datuje się na okres między rokiem 1980 a 1995, szybko nabywają umiejętności w zakresie nowoczesnych technologii, więc i im nie brak aktualnych danych co do sytuacji finansowo-ekonomicznej na świecie. Widmo post-pandemicznych problemów zdrowotnych i wynikających z nich wyzwań finansowych, obawa przed wybuchem kolejnej pandemii, a także niestabilna sytuacja geopolityczna wywołana konfliktami na świecie sprawiają, że poczucie bezpieczeństwa w sferze finansów osobistych zostaje znacznie zachwiane.

Złodzieje radości

Obawy podsycane są dodatkowo poczuciem niedostosowania do wyśrubowanych standardów bajecznego życia przedstawianego za pośrednictwem mediów społecznościowych: epatowaniem drogimi markami ubrań, zamieszczaniem podkoloryzowanych przy użyciu programów graficznych zdjęć z odległych egzotycznych podróży czy wizyt w restauracjach, w których kara za odwołanie rezerwacji jest wyższa niż serwowane dania.

Tendencję do porównywania własnego standardu życia z tym, który przedstawiają znajomi czy influencerzy, autorzy przytaczanego raportu nazywają wprost złodziejem radości. W wyniku badania ustalono, że 44% przedstawicieli pokolenia Z oraz 46% millenialsów otwarcie przyznaje się do – jak to określono w raporcie – „obsesji na punkcie bogactwa”. – Zjawisko „money dysporphia” to nowoczesna wersja powiedzenia „keep up with the Joneses” (życia na poziomie porównywalnym do zamożnych znajomych czy sąsiadów – przyp. red.) – przyznaje Courtney Alev, doradczyni ds. finansów konsumenckich w Credit Karma. – Wiele osób analizuje swoje finanse i porównuje się z rówieśnikami, osobami w mediach społecznościowych, a nawet gwiazdami, co budzi poczucie nieadekwatności. Ten rozdźwięk między percepcją a rzeczywistością może uniemożliwić ludziom podjęcie kroków w kierunku osiągnięcia swoich celów finansowych – wyjaśnia ekspertka.

Audyt na koncie

Czytaj więcej

Kakeibo pomaga skutecznie zarządzać finansami, nawet przy ograniczonym budżecie.
Styl życia
Kakeibo - japońska metoda kontrolowania wydatków

Wśród sposobów na przezwyciężenie tego zjawiska doradczyni finansowa wymienia ustalenie jasnych celów budżetowych, uczciwe spojrzenie na własną sytuację finansową, bez odwoływania się do jakichkolwiek innych wzorców, a także sporządzenie czytelnego, możliwego do zrealizowania planu finansowego opartego na sytuacji faktycznej i dostępnych środkach. – Skoncentruj się na swoim własnym rachunku – doradza. – Nie porównuj swoich finansów z zarobkami innych osób. Jeśli zależy ci na zgromadzeniu oszczędności, zacznij od przeprowadzenia audytu na swoim koncie i zdecyduj, czy masz możliwość odłożenia pieniędzy, jeśli już udało ci się opłacić obowiązkowe w danym miesiącu rachunki. Z takim realistycznym i świadomym podejściem do kwestii osobistych finansów możesz stopniowo zwiększać swoje oszczędności – dodaje.

Rozmowy o pieniądzach

Pomocne w kwestiach finansowych mogą okazać się nie tylko obowiązkowe zajęcia, jak ma to miejsce w Danii, ale i rozmowy z kompetentnymi doradcami czy sięgnięcie po dostępną literaturę. – Uważajcie, inni ludzie chętniej wydają wasze pieniądze niż wy sami – ostrzega autorka serii poradników o wymownym tytule „Broke Millenial” („Spłukany Millenial” – przyp. red.), Erin Lowry, która dzieli się z czytelnikami przystępnymi poradami z zakresu zarządzania własnym budżetem, podejmowania codziennych decyzji finansowych, a także prowadzenia rozmów w tej kwestii w sposób otwarty i uczciwy. Do ostatniej serii autorka dołączyła zeszyt ćwiczeń, aby każdy czytelnik mógł sprawdzić nabytą wiedzę w praktyce, a nawet potrenować trudną sztukę rozmowy o pieniądzach. Być może samodzielne spisanie ważnych wniosków i obserwacji w trakcie nauki, a następnie sięgnięcie po notatki w chwili kryzysu pomogą złagodzić odczucie „money dysmorphia” lub przynajmniej świadomie się z nim zmierzyć?

Źródła:
https://www.bloomberg.com/
https://www.creditkarma.com/