Naukowcy mają nowy pomysł na walkę z depresją. Ta metoda to szansa dla wielu pacjentów

Depresja jest jedną z najpoważniejszych chorób cywilizacyjnych. Według autorów najnowszego badania, którego wyniki zostały opublikowane w „American Journal of Psychiatry”, choroba ta dotyczy około 400 milionów osób na całym świecie. Jednocześnie odpowiada ona za około 40 proc. całkowitej liczby tzw. utraconych dni z powodu złego stanu zdrowia psychicznego. Pomimo dostępności farmakoterapii znaczna część pacjentów nie osiąga pełnej remisji. Około 65 proc. osób nie reaguje w pełni na leczenie pierwszego rzutu, a jedna trzecia nie uzyskuje poprawy nawet po zastosowaniu wielu terapii przeciwdepresyjnych. W odpowiedzi na ograniczoną skuteczność standardowych metod leczenia naukowcy coraz częściej analizują rolę innych układów biologicznych w powstawaniu depresji. W ostatnich dwóch dekadach szczególną uwagę zwrócono na układ odpornościowy i jego związek z zaburzeniami nastroju.

Depresja zapalna jako jeden z podtypów choroby

Coraz więcej badań genetycznych, eksperymentalnych i obserwacyjnych wskazuje na istnienie podtypu depresji związanego z zaburzoną fizjologią układu odpornościowego. Według autorów badania depresja zapalna może występować nawet w około jednej czwartej przypadków.

Czytaj więcej

Zdrowie

Depresja ma swój „kod komunikacyjny”. Przełomowe odkrycie naukowców

Grupie polskich i austriackich naukowców z uniwersytetów medycznych we Wrocławiu i w Wiedniu udał...

U części pacjentów obserwuje się przewlekły stan zapalny o niskim nasileniu. W takich sytuacjach układ odpornościowy funkcjonuje tak, jakby organizm zwalczał infekcję lub regenerował uszkodzone tkanki, mimo braku faktycznego urazu. Proces ten prowadzi do produkcji cytokin, czyli białek sygnałowych układu odpornościowego. Cytokiny mogą oddziaływać na mózg i wywoływać objawy charakterystyczne dla depresji, w tym zmęczenie, spadek motywacji i obniżony nastrój.

Jakie były efekty leczenia przeciwzapalnego?

We wcześniejszych badaniach naukowcy próbowali leczyć depresję lekami przeciwzapalnymi, jednak wyniki okazały się niespójne. Tym razem zespół badaczy z Harvard Medical School, University of Michigan oraz Emory University School of Medicine postanowił sprawdzić, jakie będą rezultaty przy zastosowaniu bardziej precyzyjnego podejścia.

Analiza została ograniczona do badań, w których rekrutowano osoby z fenotypem zapalnym lub takie, które dostarczyły danych umożliwiających analizę podgrup takich pacjentów. Fenotyp zapalny został zdefiniowany jako poziom białka C-reaktywnego wynoszący 2 miligramy na litr lub więcej. Białko C-reaktywne to substancja wytwarzana przez wątrobę w odpowiedzi na stan zapalny. Jednocześnie uwzględniono wyłącznie badania oceniające nasilenie objawów depresyjnych lub anhedonię (utratę zdolności do odczuwania przyjemności). W sumie naukowcy zidentyfikowali 11 randomizowanych badań kontrolowanych, które objęły łącznie 321 uczestników. Osoby te były leczone różnymi metodami – niesteroidowymi leki przeciwzapalnymi, takimi jak celekoksyb oraz inhibitorami cytokin, takimi jak infliksymab i minocyklina. W niektórych badaniach leki były stosowane samodzielnie, w innych stosowano je w połączeniu ze standardowymi lekami przeciwdepresyjnymi.

Jakie były wyniki? Okazało się, że leczenie przeciwzapalne faktycznie może być skuteczne w określonej grupie pacjentów. Największe korzyści zaobserwowano u osób z podwyższonym poziomem markerów zapalnych. W tej grupie leczenie przeciwzapalne umiarkowanie zmniejszyło ogólne objawy depresji. Naukowcy zaobserwowali też zmniejszenie anhedonii – w tym przypadku wpływ leczenia przeciwzapalnego był nieco silniejszy i bardziej spójny niż ogólne wyniki w zakresie depresji.

Czytaj więcej

Nauka

Przełomowe ustalenia badaczy. Tych 6 objawów może zdradzić ryzyko demencji

Zbadano potencjalny związek pomiędzy konkretnymi objawami depresyjnymi w wieku średnim, a ryzykie...

Immunopsychiatria i nowe spojrzenie na leczenie depresji

Pomimo obiecujących wyników naukowcy podkreślają, że dotychczasowe badania obejmowały stosunkowo niewielkie grupy pacjentów. Potrzebne są więc duże badania kliniczne, które potwierdzą skuteczność i bezpieczeństwo terapii przeciwzapalnej w leczeniu depresji. Wyniki wpisują się jednak w rozwój medycyny precyzyjnej, której celem jest dopasowanie terapii do indywidualnych cech biologicznych pacjenta. W takim przypadku białko C-reaktywne mogłoby służyć jako biomarker. Po zmierzeniu jego poziomu udałoby się zidentyfikować pacjentów, którzy mogliby skorzystać z terapii przeciwzapalnych.

Annelise Madison, jedna z autorek badania, przyznaje, że „to ważne odkrycie, które może uczynić rozwijającą się dziedzinę immunopsychiatrii bardziej istotną”. Ten nowy nurt bada powiązania między mózgiem a układem odpornościowym. Naukowcy przyznają również, że nowe badanie może otworzyć drogę do spersonalizowanych terapii, a także pomóc osobom, którym nie pomogły standardowe terapie przeciwdepresyjne.