Coś więcej niż ranny ptaszek i nocny marek. Nowe spojrzenie naukowców na sen

Badania zostały przeprowadzone na Uniwersytecie McGill w Montrealu. Ich wyniki opublikowano w czasopiśmie „Nature Communications”. „Wykorzystując sztuczną inteligencję, naukowcy połączyli obrazowanie mózgu z kwestionariuszami i dokumentacją medyczną ponad 27 tys. dorosłych z brytyjskiego Biobanku. W pracy wykorzystano zasoby obliczeniowe McConnell Brain Imaging Centre oraz wkład współpracowników z Uniwersytetu w Montrealu i Uniwersytetu Oksfordzkiego” – informuje kanadyjska uczelnia.

Naukowcy powiązali ze sobą takie informacje jak różnice w aktywności mózgu (objętość istoty szarej, integralność głównych szlaków istoty białej oraz wewnętrzna łączność funkcjonalna), poziomie hormonów, stylu życia czy stanie zdrowia (w tym przebyte choroby i rodzaj przyjmowanych leków, nałogi itp.). „Nasze szeroko zakrojone, multimodalne podejście pozwoliło na ujawnienie pięciu odrębnych, zdefiniowanych przez mózg biologicznych podtypów chronotypu, z których każdy charakteryzował się unikalnymi profilami behawioralnymi i klinicznymi” – czytamy w artykule „Utajone podtypy chronotypu mózgu ujawniają unikalne profile behawioralne i zdrowotne w różnych kohortach populacji”.

Trzy typy nocnych marków i dwa typy rannych ptaszków

Badacze wyróżnili trzy typy nocnych marków i dwa typy rannych ptaszków. – Te podtypy nie są definiowane wyłącznie przez porę pójścia spać lub pobudki. Odzwierciedlają one złożoną interakcję czynników genetycznych, środowiskowych i związanych ze stylem życia – wyjaśnia – Danilo Bzdok, badacz pracujący w Katedrze Inżynierii Biomedycznej Uniwersytetu McGill i w Instytucie Sztucznej Inteligencji MILA (Montreal Institute for Learning Algorithms), lider projektu.

Czytaj więcej

Nauka

Śpisz w ten sposób? Takie nawyki mogą być wczesnym sygnałem demencji

Zaburzenia zachowania w czasie snu, takie jak niekontrolowany krzyk, śmiech czy wykonywanie gwałt...

Z analizy wynika m.in., że jedna grupa rannych ptaszków miała najmniej problemów zdrowotnych, podczas gdy u drugiej stwierdzono zachorowania na depresję. Z kolei wśród nocnych marków jedna grupa uzyskała lepsze wyniki niż pozostałe w testach poznawczych, ale miała większe problemy z regulacją emocji. Inna grupa wykazywała tendencję do ryzykownych zachowań i problemów sercowo-naczyniowych, a trzecia była bardziej narażona na depresję, palenie tytoniu i choroby serca.

Naukowcy zaangażowani w projekt podkreślają jednak, że żaden z wyróżnionych przez nich typów nie jest lepszy czy gorszy. Wyjaśniają, że ryzyka i mocne strony rozkładają się odmiennie w obrębie każdego z pięciu wyróżnionych profili.

Rodzaje nocnych marków i rannych ptaszków wyróżnione przez badaczy

Każdy z wyróżnionych podtypów wiązał się z nieco odmiennymi wzorcami aktywności mózgu. Tak jak wspomniano, zauważono też różnice w stylu życia i stanie zdrowia.

Analizując dane, naukowcy stwierdzili, że jeśli chodzi o styl życia, ten podtyp wiąże się z takimi cechami, jak mieszkanie z dziećmi, szybka jazda samochodem, częste używanie telefonu, spożywanie alkoholu i palenie tytoniu. Z kolei przyglądając się zdolnościom poznawczym, zauważono, że osoby z tym podtypem mają szybszy czas reakcji i lepsze wyniki w rozwiązywaniu zagadek oraz zadań wymagających obliczeń. „Ogólnie rzecz biorąc, ten wzorzec nocnego marka wiązał się z ryzykownym stylem życia, trudnościami w regulacji emocji, ale lepszą sprawnością poznawczą” – czytamy w „Nature Communications”.

Analizy pokazały, że reprezentanci tego typu na poziomie stylu życia wykazują takie cechy, jak palenie tytoniu, granie w gry komputerowe czy mniejsza aktywność fizyczna. Jeśli chodzi o stan zdrowia, zauważono takie cechy, jak na przykład: nadciśnienie, wyższy poziom glukozy, cukrzyca, przyjmowanie leków sercowo-naczyniowych, przyjmowanie leków przeciwdepresyjnych.

Czytaj więcej

Zdrowie

Kiepska jakość snu podnosi ryzyko poważnej choroby u dojrzałych kobiet. Nowe wyniki badań

Kobiety w wieku postmenopauzalnym powinny szczególnie zadbać o jakość swojego snu, na co zwracają...

Wcześniejsze wstawanie, spędzanie większej ilości czasu przed telewizorem, mniejsze spożycie alkoholu i niepalenie tytoniu – to elementy stylu życia powiązane z tym typem. „W raportach dotyczących zdrowia psychicznego podtyp ten był dodatnio powiązany z uczuciem zdenerwowania i zamartwiania się, ale nie wykazywał innych problemów z regulacją emocji ani zachowań ryzykownych” – czytamy w artykule. Autorzy zauważają, że osoby zakwalifikowane do tego podtypu nie wykazały żadnych istotnych powiązań z diagnozami chorobowymi ani przyjmowaniem leków, co sugeruje ogólnie lepszy stan zdrowia.

Podtyp powiązany z cechami zdrowotnymi typowymi dla kobiet, takimi, jak zaburzenia miesiączkowania, niższy poziom testosteronu, przyjmowanie leków przeciwbólowych i przeciwdepresyjnych, suplementacja wapnia.