Kiedy nasz mózg najszybciej nauczy się języka obcego?

Ile słów wystarczy, by posługiwać się językiem obcym w sposób komunikatywny? I na czym polega nauka języków obcych w zgodzie z własnym mózgiem? Filolog wyjaśnia.

Publikacja: 12.03.2024 13:09

Anna Pol: Nasz mózg jest bezspornie nastawiony na dobre relacje społeczne i w takich warunkach pracu

Anna Pol: Nasz mózg jest bezspornie nastawiony na dobre relacje społeczne i w takich warunkach pracuje najefektywniej.

Foto: Adobe Stock

Jednym z wątków filmu Love, Actually jest rodzące się uczucie między brytyjskim pisarzem o imieniu Jamie zagranym przez Colina Firtha, a pomagającą mu w sprawowaniu obowiązków domowych Aurorą, w której rolę wcieliła się Lúcia Moniz. On mówi jedynie po angielsku, ona po portugalsku. Porozumiewają się gestami i spojrzeniami, a gdy pisarz zaczyna rozumieć, że powoli zakochuje się w miłej dziewczynie, podejmuje próbę nauczenia się języka portugalskiego. Choć nie osiąga statusu zaawansowanego, opanowuje wybrane zwroty i zdania na tyle, by móc oświadczyć się swojej sympatii w towarzystwie jej całej rodziny oraz tłumnie zgromadzonych w restauracji gości. Popełnia przy tym szereg błędów, myląc rzeczowniki z czasownikami, używając niewłaściwego czasu i przekręcając pojedyncze słowa. W odpowiedzi słyszy jednak stanowcze „tak” wypowiedziane poprawną angielszczyzną. Aurora również odrobiła lekcję i podjęła naukę obcego sobie dotychczas języka. Ile czasu potrzeba, by opanować język w sposób komunikatywny i co oznacza uczenie się zgodnie z mózgiem? Z okazji Światowego Tygodnia Mózgu te kwestie wyjaśnia dr Anna Pol, doktor nauk humanistycznych w dyscyplinie językoznawstwo.

Podjęcie ryzyka językowego

Jak się okazuje, już 2000 słów wystarcza do tego, aby móc swobodnie komunikować się w języku obcym w sytuacjach dnia codziennego. Należy jednak wziąć pod uwagę indywidualne predyspozycje osób uczących się, a także przejawiane przez nich chęci do podejmowania starań w zakresie używania języka obcego na co dzień oraz do przełamywania barier z tym związanych – Im bardziej skorzy do podjęcia ryzyka językowego jesteśmy, tym szybciej rozwinie się u nas umiejętność swobodnej komunikacji. – wyjaśnia dr Pol – Kategorię „opanowania języka” należy rozpatrywać zatem nie tyle pod kątem liczby wyuczonych słów i/lub struktur gramatycznych, ile raczej z perspektywy gotowości do wejścia w interakcję językową, która nigdy nie będzie wolna od ryzyka popełnienia błędu – podkreśla doktor nauk humanistycznych.

Nawet osiągając pewien stopień zaawansowania w znajomości danego języka nie należy zakładać, że etap nauki się skończył. Język ewoluuje, co oznacza, że warto nieustannie aktualizować posiadaną wiedzę, dostosowując ją do pojawiających się nowych sformułowań czy zwrotów – Uczenie się języka obcego to proces, a ten przecież po pierwsze co do zasady nie ma końca, a po drugie warunkowany jest także czynnikami indywidualnymi. – podkreśla ekspertka – Powyższe podyktowane jest również faktem, że język jako integralna część kultury ciągle się rozwija i podlega nieustannym przeobrażeniom. A zatem bycie „na bieżąco” i ciągłe doskonalenie jest niejako wpisane w proces uczenia się języka obcego, a co za tym idzie, rozwijania kompetencji komunikacyjnej – doprecyzowuje dr Pol.

Czytaj więcej

Negocjacje biznesowe najtrudniejsze dla native speakerów języka angielskiego. Ważne fakty na temat lingwistycznej niesprawiedliwości

Mózg stworzony do nauki

O tym, że nauka języków obcych może być przyjemna, wiedzą ci, którym ten proces przychodzi z łatwością. Ważne jest zatem stworzenie takich warunków, które wspierają naukę i sprawiają, że staje się ona efektywna – Nie ma wątpliwości co do tego, że ludzki mózg został stworzony, aby się uczyć! – podkreśla dr Pol – Ale, aby ten proces mógł w ogóle zajść i co najważniejsze, aby był efektywny musi przebiegać w środowisku, które to mózg lubi najbardziej i które to stymuluje go coraz bardziej i bardziej do zintensyfikowanego działania. Środowisko takie obfituje w sytuacje nowe, intrygujące i unikatowe, pobudzające każdorazowo szeroko rozumiane aktywności sieci neuronalnej. Tylko to, co nieznane będzie stymulować u osób uczących się ich ciekawość poznawczą, a ta natomiast przekłada się wprost na stopień rozwijania motywacji wewnętrznej do uczenia się języka obcego – zastrzega ekspertka.

Warto jednak pamiętać, że sam fakt uczestnictwa w kursach językowych nie oznacza automatycznego opanowania nowych umiejętności w tym zakresie. Przyswajanie wiedzy jest wprawdzie niezbędne, natomiast równie ważnym elementem procesu pozostaje umiejętność aktywnego używania języka – Ciekawość poznawcza nie będzie stymulowana, jeśli proces uczenia się języka ograniczony zostanie wyłącznie do przyswajania przekazanej przez nauczyciela informacji. – doprecyzowuje dr Pol – Tym samym, aby uczenie się mogło przebiegać w zgodnie z własnym mózgiem, musi przebiegać w sposób aktywny, pobudzający do działania i wreszcie całościowy, zaprzęgający do pracy obie, wyposażone przecież w jakże odmienne od siebie funkcje, półkule mózgowe – dodaje językoznawca.

Zwroty ważniejsze od gramatyki

Spośród metod, które, zdaniem ekspertki, mogą sprawić, by nauka języka była skuteczna, należy wymienić powtarzanie uczonych słówek i zwrotów na głos czy osłuchanie się z językiem, na przykład poprzez oglądanie obcojęzycznych filmów i seriali bez lektora, słuchanie muzyki, czy audiobooków – Znacznie ważniejsza od gramatyki jest nauka zwrotów – podkreśla dr Pol – Warto też zadbać o samodzielne stworzenie bogatego środowiska językowego. W nauce języka obcego ważną rolę odgrywa także motywacja. Stale jej podkręcanie sprawia, że nauka jest większą przyjemnością, a co za tym idzie, przynosi lepsze i szybsze rezultaty – dodaje.

Choć każdy uczący się preferuje inną metodę poznawania języka, wybierając tę, która okazuje się dla niego najskuteczniejsza, to można wyodrębnić cztery zasadnicze style uczenia się: wzrokowy, słuchowy, dotykowy, kinestetyczny – Znając swój własny styl uczenia się, można zwiększać efektywność nauki języka obcego, jak również wpłynąć na szybkość przyswajania wiedzy leksykalnej i gramatycznej oraz doskonalenia umiejętności komunikacyjnych. – wyjaśnia dr Pol – Preferowany styl uczenia się języka obcego, i uczenia się w ogóle, ma zatem charakter uniwersalny, a jego uświadomienie sobie pozwoli na efektywne uczenie się nie tylko jednego języka obcego, ale nawet kilku jednocześnie! – zaznacza filolog.

Gdy jeden język obcy to za mało

Indywidualne uwarunkowania każdej osoby uczącej się pozwalają podejmować wyznawanie opanowania kilku języków jednocześnie, nawet ze świadomością zasadniczych różnic między nimi – Choć same języki obce istotnie się od siebie różnią, inna jest ich struktura, składnia, system fonologiczny etc., to jednak sposób ich uczenia się, wybierany przez daną jednostkę, jest każdorazowo, o ile nie taki sam, to bardzo podobny. Warunkowane jest to indywidualnym, charakterystycznym dla każdego z osobna stylem uczenia się – wyjaśnia dr Pol.

Czytaj więcej

Miłość pobudza kreatywność czy odwrotnie? Mózg w stanie zakochania działa inaczej niż na co dzień

Abstrahując od wyboru metody nauki, jak również języka, czy nawet kilku, które dana osoba pragnie poznać, warto mobilizować się do działania w tym zakresie, wybierając dogodne i dostosowane do możliwości sposoby działania – W zależności od tego, jaki styl uczenia się języka wybieramy, a zatem patrząc nieco bardziej szczegółowo, w zależności od tego jaką mamy preferencję w wykorzystaniu półkul mózgowych – lewej czy prawej – chętniej będziemy też sięgać po określone strategie uczenia się, a możliwości jest wiele. – podkreśla ekspertka – Począwszy od strategii pamięciowych, poprzez strategie kognitywne – świadome/analityczne – na emocjonalnych czy społecznych skończywszy. Jak bowiem dowodzą wyniki badań, nasz mózg jest bezspornie nastawiony na dobre relacje społeczne i w takich warunkach pracuje najefektywniej – konstatuje dr Pol.

Jeśli zatem dotychczasowe metody poznawania języka obcego zawiodły, co poskutkowało obniżeniem motywacji do dalszych starań, warto zastanowić się jakie czynniki stymulują mózg do działania i zastosować je przy kolejnej próbie. Jeśli wybrany podręcznik nie zawiera interesujących treści, być może warto rozejrzeć się za innym lub po prostu sięgnąć po czasopismo w danym języku, prezentujące aktualne, zgodne z zainteresowaniami artykuły, zwroty, a nawet listy od czytelników. Natomiast pragnąc rozpocząć naukę portugalskiego, można na dobry początek obejrzeć Love, actually bez lektora.

Informacje o Ekspertce

dr Anna Pol, filolog, doktor nauk humanistycznych w dyscyplinie językoznawstwo. Współautorka e-learningowych i blended learningowych kursów do nauki języka niemieckiego. Autorka wielu publikacji na temat nauczania i uczenia się języków obcych. Koordynator dydaktyczny projektów międzynarodowych w zakresie kształcenia językowego, w tym również tych o charakterze interdyscyplinarnym.

Nauka
Europejski Dzień Mózgu. Czyj mózg jest większy: kobiecy czy męski?
Materiał Promocyjny
Tajniki oszczędnościowych obligacji skarbowych. Możliwości na różne potrzeby
Nauka
Po kim dziedziczymy urodę? Genetyczka wyjaśnia skomplikowany mechanizm
Nauka
Miliard dolarów dla studentów medycyny. Hojny dar byłej wykładowczyni
Nauka
Agata Passent o nowej liście lektur: Czasami "ramota" trzyma się dobrze
Materiał Promocyjny
Naukowa Fundacja Polpharmy ogłasza start XXIII edycji Konkursu o Grant Fundacji
Nauka
Umiejętnego korzystania z internetu można się nauczyć ...w bibliotece