USA zalecają nową piramidę żywieniową. Dietetyczka komentuje: Można się pogubić

Zalecenia dotyczące zdrowego żywienia publikowane w postaci piramid czy tzw. talerzy są powszechnie znane w wielu krajach i regionach świata. Podstawą do ich tworzenia są rekomendacje WHO, a także wytyczne instytucji takich jak działający w Polsce do lutego 2020 r. Instytut Żywności i Żywienia. O tym, co i jak często się w nich zmienia, decydują m.in. nowe ważne odkrycia naukowe w tej dziedzinie. W ostatnim czasie nie dokonał się tutaj jednak żaden istotny przełom, który pozwoliłby przewidzieć, że Amerykanie dostaną nowe zalecenia w zakresie żywienia – co ważne: dość mocno różniące się od dotychczasowych. 

– Jestem naprawdę zaskoczona tą publikacją – mówi dr n. o zdr. dietetyk kliniczny Hanna Stolińska. – Bez przesady można powiedzieć, że ta aktualizacja oficjalnych zaleceń żywieniowych w USA spadła z nieba i to bez żadnej zapowiedzi czy ważnej przesłanki – podkreśla. 

Czytaj więcej

PODCAST „POWIEDZ TO KOBIECIE”

Właściwa dieta może wydłużyć życie nawet o 11 lat

Czy ograniczenie mięsa to tylko moda, czy realna zmiana, która może uratować nasze zdrowie – i pl...

Jak wygląda nowa amerykańska piramida żywieniowa?

Ekspertka zwraca uwagę na kilka kwestii.

• Nowa amerykańska piramida żywieniowa u podstaw diety stawia produkty białkowe, źródła tłuszczu oraz warzywa i owoce, a nie zboża jak dawniej.

• Silnie odradza żywność wysoko przetworzoną i dodane cukry.

• Promuje konkretną ilość składników w diecie: ~3 porcje warzyw i ~2 owoce dziennie, ~2–4 porcje pełnych ziaren, 1,2-1,6 g na kilogram masy ciała. W kontekście utrzymania i budowy masy mięśniowej i ogólnego zdrowia są to odpowiednie ilości.

• Zaleca spożywanie tłuszczów z naturalnych źródeł (oliwa, awokado, pełnotłuste produkty mleczne), a także tłuszcze zwierzęce. Zalecenia te promują spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych, a jednocześnie w opisie rekomenduje się, aby nie przekraczały one 10 proc. wartości energetycznej całodziennej diety. To istotna różnica w stosunku do wcześniejszych wytycznych, w których kładło się większy nacisk na węglowodany i ograniczenie tłuszczów.

Jakie są zalety nowej piramidy żywieniowej w USA?

Zdaniem ekspertki należy docenić to, że w nowych wytycznych promuje się żywność całą i nieprzetworzoną. Z wielu badań wynika, że diety oparte na minimalnie przetworzonych produktach zmniejszają ryzyko wystąpienia chorób chronicznych.  Ograniczenie ultraprzetworzonych produktów jest szczególnie ważne w społeczeństwie amerykańskim, które wyjątkowo mocno doświadczone jest chorobą otyłościową i wieloma jej konsekwencjami.

Co jeszcze ważne, to to, że w piramidzie nie ma żadnych słodyczy i cukru dodanego. Jego jedynym źródłem mają być owoce i laktoza w nabiale. 

– Ta piramida jest elastyczna – mówi dr Stolińska. Ma być ramą, nie sztywną dietą, co dopuszcza różnorodność kulturową i indywidualne preferencje, a to na pewno zaleta – podkreśla. – Podobnie jak zachęta do większego spożycia warzyw i owoców, które dostarcza więcej błonnika, witamin i antyoksydantów, a to wspiera mikrobiom jelitowy i zdrowie metaboliczne – podkreśla. 

Pozytywnie należy spojrzeć także na skoncentrowanie uwagi na wysokiej jakości białku, które pomaga w budowie i regeneracji mięśni oraz stabilizacji masy ciała, a także na zdrowych tłuszczach, które są kluczowe dla funkcji mózgu i wchłaniania witamin. 

Dlaczego nowa piramida żywieniowa w USA budzi obawy ekspertów?

Mimo tych pozytywnych elementów nowa piramida żywieniowa zalecana w USA wywołuje też jednak pewne kontrowersje. Eksperci zwracają uwagę m.in. na możliwe podłoże polityczne zmian dokonanych w obowiązujących dotąd zaleceniach, a także fakt, że autorem opracowania jest zagorzały zwolennik diety keto, której zdrowotne walory nadal nie są solidnie potwierdzone naukowo.

– Krytycy twierdzą, że pewne decyzje, np. silne promowanie pełnotłustych produktów, nie mają jeszcze solidnej, bezstronnej bazy naukowej – wynikają raczej z założeń administracji niż neutralnej analizy naukowej – mówi dr Stolińska. – Osobiście mam też wątpliwości co do jej kształtu. Można się pogubić, ponieważ trójkąt jest odwrócony. To może powodować problem z jej odczytaniem i zrozumieniem zwartej w niej intencji. Jeszcze jedna kwestia to brak klarowności i zbyt ogólna forma. Nowa wizualizacja jest mniej precyzyjna niż poprzednia. Brak w niej jasnych proporcji makroskładników, co utrudnia praktyczne zastosowanie.  I jeszcze jedna ważna sprawa – przedstawienie sposobu myślenia o produktach zbożowych. W opisie wizualizacji kładzie się nacisk na udział pełnoziarnistych produktów zbożowych w diecie – a nie ich eliminację, ale na grafice znajdują się one na odwróconym szczycie. To daje mylny sygnał wskazujący na dietę białkowo-tłuszczową jako najlepszy model żywienia – tłumaczy. 

Czytaj więcej

Zdrowie

Polacy nie znają zasad zbilansowanej diety. Płeć ma tutaj duże znaczenie. Badanie

Czy Polki i Polacy odżywiają się zdrowo? Jaka jest nasza wiedza na temat zbilansowanej diety? Z n...