Rozmowa dotyka fundamentów neuroplastyczności, sposobów budowania nowych reakcji oraz codziennych działań, które realnie chronią dobrostan.
Mózg przez lata uważany był za organ, na który nie mamy większego wpływu. Dr Stachowicz wyjaśnia jednak, że to mit: – „Okazuje się, że możemy bardzo istotnie wpłynąć na nasz mózg, na to, jak on się rozwija i jak się starzeje.” Opowiada, dlaczego dzisiaj wiemy o nim więcej niż kiedykolwiek i jak nauka otworzyła nam nowe możliwości świadomego kształtowania własnych procesów myślowych.
Neuroplastyczność jak wydreptywanie ścieżki w lesie
Katarzyna Stachowicz tłumaczy, czym jest neuroplastyczność. Porównuje ją do powstawania nowej ścieżki w lesie, dzięki pokonywaniu tej samej drogi: – „Im częściej neurony się ze sobą komunikują na danym szlaku, tym łatwiej im ta komunikacja wychodzi”. Podkreśla, że nowe nawyki nie pojawiają się automatycznie – potrzebują bodźcowania, wysiłku i czasu.
Czytaj więcej
U dorosłych myśl o ADHD często pojawia się wtedy, gdy dostrzegą, że od lat zmagają się z powtarzającymi się trudnościami, które realnie utrudniają...
Na przykładzie tak prozaicznego wyzwania jak regularne picie wody pokazuje, dlaczego początki są trudne: – „Muszę skoncentrować się i włożyć wysiłek do tego, aby się nauczyć i powtarzać bodźce, aby mój mózg zaczął... sięgać po szklankę wody automatycznie”. Jednocześnie uspokaja: kiedy nawyk się utrwali, mózg zaczyna działać „na autopilocie”, oszczędzając energię.
Rozmowa porusza także kwestię emocji i stresu. Pojawia się ważne pytanie: czy możemy wyćwiczyć reakcje, które dziś nas blokują – jak lęk przed wystąpieniami publicznymi czy niepewność w tłumie? Dr Stachowicz odpowiada jednoznacznie: – „Tak, można wyćwiczyć nasze reakcje, małymi kroczkami, ale przede wszystkim regularnie”. Podkreśla, że unikanie problemów nie pomaga – pomaga systematyczna ekspozycja i przygotowanie.
Czytaj więcej
W najnowszym odcinku podcastu „Powiedz to kobiecie” Marzena Tabor-Olszewska rozmawia z Olgą Kozierowską – twórczynią konkursu Sukces pisany szminką...
Okresy krytyczne
Ważnym wątkiem rozmowy są również limity neuroplastyczności. Ekspertka przypomina o istnieniu tzw. okresów krytycznych w rozwoju dziecka, kiedy mózg chłonie bodźce jak gąbka: – „Po okresach krytycznych… nie odzyskamy funkcji, jeśli ich w tym momencie nie wypraktykujemy”. Jednocześnie zaznacza, że dorosły mózg wciąż może się uczyć – choć wymaga to więcej czasu, konsekwencji i cierpliwości.
Dużą część rozmowy poświęcono temu, jak realnie wspierać swój mózg na co dzień. Dr Stachowicz przypomina cztery filary dobrostanu: aktywność fizyczną, redukcję stresu, dietę i uczenie się nowych rzeczy. O sporcie mówi obrazowo: – „Nasze neurony są tak jakby zalewane balsamem, który odżywia neurony i one mogą w tym środowisku się rozrastać”. Podkreśla, że nie trzeba ekstremalnych treningów – wystarczy szybki marsz uprawiany regularnie.
Kiedy mowa o stresie, neurobiolog ostrzega: – „Stres generalnie zabija neurony w naszym mózgu.” I tłumaczy, jak trenować uważność, by „nie dopuszczać stresu do głowy”. Wyjaśnia, że koncentracja na oddechu realnie zmienia pracę mózgu i pozwala odzyskiwać kontrolę nad emocjami.
Istotnym elementem dbania o mózg okazuje się także nasza dieta. Dr Stachowicz wyjaśnia mechanizm osi jelita – mózg i mówi wprost: – „To, co wprowadzamy do organizmu, czym go karmimy – z tego on się buduje”. Podkreśla znaczenie probiotyków, kiszonek oraz ograniczenia cukru, który może zaburzać funkcjonowanie flory jelitowej i wpływać na pracę mózgu bardziej, niż większości z nas się wydaje.
